A muralla romana de Lugo

A Muralla de Lugo é moi posterior ó nacemento da cidade romana de Lucus Augusti. Mentres a cidade fundouse no ano 14 antes de Cristo, a Muralla non se ergueu deica finais do século III, cando Roma comezou senti-la ameaza bárbara.

Foi construída entre os anos 260 e 310 da nosa era. A data do seu remate é un enigma, pero crese que se ergueu nun só proxecto, aínda que non se sabe os anos que durou este proceso. Pénsase cas últimas pedras debéronse colocar durante o final do imperio de Constantino (337 d.C.) aínda que moitos expertos non descartan un momento posterior, dentro do século IV d.C. 

É a única de Europa que conserva enteiro o seu perímetro de máis de 2000 metros. A súa altura oscila entre os 8 e 12 metros; contaba primitivamente con 85 cubos, dos que se conservan na actualidade máis de 70. O seu trazado encerra a parte antiga da cidade, á que se accede a través de dez portas, das que só catro son de orixe romana. As outras fóronse abrindo a medida que o desenvolvemento urbano da cidade as foi precisando.

Aínda que resta moito que avanzar no seu coñecemento, a Muralla semella ter sido integrada nun auténtico complexo defensivo, formado por foso, muralla e intervallum probablemente, realización que esixiría un importante despregue de medios humanos e económicos. É de supor que a ruptura da fronteira renana polos bárbaros causaría tanto medo na poboación que probablemente a administración romana procedeu a realizar unha rede de fortificacións no noroeste peninsular, comprendendo os núcleos urbanos de Lugo, Astorga, León, Xixón e Braga.

Lucus Augusti ocupaba unha situación estratéxica, cun un papel moi importante nas comunicacións, relacións comerciais e organización administrativa do Noroeste hispánico e tamén era a capital máis achegada ó Fisterra romano, o último bastión das fortificacións romanas. 

A construcción da Muralla supuxo un cambio enorme para a florecente Lucus Augusti. Aínda hoxe descoñécese por qué a Muralla deixou no seu exterior barrios poboados (como a zona de Recatelo) e en cambio fortificou áreas de cultivo e despoboadas. Está documentado que o núcleo urbano de Lucus Augusti era menor antes de construírse a Muralla que despois, contrariamente ó que sucedeu no resto de cidades romanas, que se reduciron ó fortificarse. Esta contradicción, "medrar malia deixar fóra unha parte de si mesma", non é a única incógnita.

Topograficamente é tamén difícil explicar o seu trazado: está asentada sobre un terreo irregular, en descenso cara o sur, onde ficaron zonas abertas en pendente cara a propia Muralla, algo pouco recomendable para as súas funcións defensivas. 

Estes elementos semellan denotar que a razón que leva á súa erección non é a estrictamente defensiva, aínda cando sería a principal, senón que contería moito de prestixio á vista do alarde que despregaron os encargados de erguela, que dispuxeron unha torre por cubo e no macizo de cada cubo embutiron unha escaleira, todas enfuscadas e case que todas de tipo imperial, o que constitúe un exemplo único neste tipo de acceso. 

O día 30 de novembro de 2000, a muralla romana de Lugo foi declarada pola UNESCO , Patrimonio da Humanidade. 

A Muralla de Lugo cumpre os criterios para ser declarada coma "Ben integrante do Patrimonio da Humanidade" , porque xunta as tres categorías previstas no listado de dito Patrimonio: é un monumento, un conxunto e un lugar de interese arqueolóxico.

Mónica Beatriz Suárez Groba

Bibliografía consultada: "A Muralla de Lugo, Patrimonio da Humanidade", Concello de Lugo, 2001.

"Conociendo a Galicia", Xosé María Manteiga.

VER MÁIS TEMAS DA NOSA CULTURA: ENTRA AQUÍ